از وقتی بازنشسته شده ام ، مدام به این فكرهستم كه چگونه اوقات فراغت خود را پربار ومفیدتر كنم . معمولا صبح ها را به نگارش و مطالعه می پردازم . اما بعدازظهرها را دوست دارم به گونه ای متفاوت بگذرانم . دیشب كه مشغول تماشای تلویزیون
بودم ، برنامه ای را مشاهده كردم كه تا ساعت ها فكر مرا به خود مشغول نموده بود. برنامه راجع به خانه سالمندان بود. تماشای مردان و زنانی كه اكثر آنها دارای فرزند و زندگی بودند، ولی اینك در دوران كهولت طعم تنهایی وانزوا را می چشیدند، انسان را متاثر كرده و به تامل وامی داشت . این رسم عجیب طبیعت است كه پدر و مادر همه هستی خود را به پای فرزندان شان می ریزند، اما درست در زمانی كه آنها به فرزندان شان و مهرومحبت و حمایت آنهانیاز دارند، این گونه مورد بی مهری واقع می شوند. اگر بخواهم صادقانه بگویم ، تماشای این برنامه مرا به فكر واداشت . اینك كه پا را از مرز60سالگی فراتر نهاده و دارای تنها یك دخترهستم ، اگر روزی او نتواند به نیازهای جسمی وروحی من پاسخ مناسب بدهد، چه باید بكنم ؟ آیامی توانم زندگی بدون حضور او را در جمعی كه همه مثل خودم هستند تحمل كنم یا نه ؟ پاسخ به این سوال چندان هم مشكل نبود، تصمیم گرفتم باحضور در جمع این عزیزان و شنیدن حرف ها ودرددل های شان پاسخ پرسش خود را بیابم . بادخترم ترانه تماس گرفته و اطلاع دادم كه درغیبت چند ساعته من نگران نشود، بعدازظهر پس از صرف ناهار و خواندن نماز به راه افتادم . مسیررا تا حدودی بلد بودم ، باید از جاده بهشت زهرامی رفتم و این توفیقی بود كه سری هم به اموات ومهمانان آن دیار بزنم . نزدیكی های بهشت زهرا ازپسربچه ای كه در كنار جاده گل و گلاب می فروخت ، یك دسته گل و یك شیشه گلاب خریدم تا قبر پدرم را با آن شستشو دهم . تقریبانیم ساعت بر سر مزار پدر نشسته و با او درد دل می كردم . بعد از خواندن فاتحه و چند سوره قرآن آنجا را ترك نمودم . از درب قدیمی بهشت زهرا به سمت خانه سالمندان رفتم و مقابل درب اصلی ایستاده و با دفتر مركزی موسسه هماهنگ نمودم . آنها مرا به دفتر راهنمایی كردندو در آنجا یكی از پرستاران دلسوز مرا همراهی نموده و توضیح داد: شرح زندگانی بعضی از این سالمندان را اگر بخواهی بنویسی یك كتاب هم بیشتر می شود، در میان آن ها همه نوع آدمی دیده می شود. فقیر یاغنی ، باسواد و بی سوادوخلاصه از هر قشری می توانی در میان این هاپیدا كنی . البته داستان زندگی بعضی از آنها نسبت به دیگران از ویژگی خاصی برخوردار است . من می توانم شما را برای ملاقات جمعی از آنهاهمراهی كنم . در اولین اتاق راهنمایم مرا با آقایی آشنا كرد كه او به خوبی به زبان انگلیسی صحبت می كرد. وقتی از او پرسیدم كه كجا انگلیسی راآموخته است ، گفت كه سال ها در آمریكا زندگی نموده و با نگاه كردن به چشمانش دریافتم كه اندوهی عمیق در نگاهش موج می زند. دلم نیامداز او بپرسم بعد از زندگی در آمریكا، چگونه گذرش به خانه سالمندان افتاده است ! دلم نیامدكه شادی موقت او را در جمع دوستانش خدشه دار كنم . یقینا خاطرات خیلی شیرینی برای تعریف كردن نداشت . خواستم اتاق آنها را ترك كنم كه آقای خودش مرا صدا زد و گفت كه می خواهد در حیاط با من به طور خصوصی صحبت كند. وقتی با هم تنها شدیم او با چهره ای خندان پرسید: حتما می خواهی بدانی كه چرامن در این جا هستم . گفتم به هر دلیلی كه باشدامیدوارم الان از حضورتان در اینجا نهایت استفاده را نموده و لذت ببرید. گفت : درست است كه این جا همه چیز است و دوستانی كه دراین جا هستند تقریبا همه ، وضعیتی مشابه من رادارند، اما همه سعی می كنند كه اندوه شان را درپشت چهره خندان شان پنهان كنند و جالب است كه خیلی از افرادی كه اینجا هستند، فریب كسانی را خورده اند كه یك عمر بخاطرشان تلاش نموده و گاه حلال و حرام كرده و به هر دری زده اند ودر اوج ناباوری و حیرت ، درست در زمانی كه به آنها نیاز داشته اند، فرزندان شان تنهای شان گذاشته اند.
گفتم : این جبر زمان است ، ما هرگز نمی توانیم از فرزندان مان به اندازه ای كه آنها از ما انتظاردارند توقع داشته باشیم . او كه مشتاق بود تاحرف هایش را بشونم گفت : من تاجری بسیارموفق بودم كه سال ها در بازار تهران به كارتجارت فرش اشتغال داشتم و زندگی بسیار خوبی را می گذراندم . همسرم زنی بسیار باتدبیر و كدبانوبود. سه فرزند پسر و یك دختر داشتیم . همیشه فكرمی كردم كه باید همه دنیا را برای فرزندانم مهیاكنم . هر روز از صبح تا شب كار كرده و شب خسته به خانه باز می گشتم ، اما با دیدن همسر و فرزندانم تمام خستگی را از یاد می بردم . همه چیز به خوبی پیش می رفت تا این كه پسر بزرگم تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل به آمریكا برود. من خوشحال از این فكر، مقدار زیادی از سرمایه ام را به صورت دلار درآورده و او را راهی آمریكا كردم . بعد ازگذشت چند سال دو پسر دیگرم هم از من خواستند كه آنها را پیش برادر بزرگ شان بفرستم ،من هم كه خواهان آینده ای روشن برای آنهابودم ، این كار را كردم . خانواده مان خیلی كوچك شده بود، من و همسرم تمام هم و غم خود را برای پرورش دختر نوجوانمان گذاشته بودیم . فكر می كردم كه خیلی خوشبختیم . اما ازآنجا كه در هیچ گاه روی یك پاشنه نمی گردد، من در ناباوری كامل همسرم را در یك تصادف ازدست دادم . دنیا در نظرم تیره و تار شده بود،دخترم بهانه مادرش را می گرفت و من یك مردبودم و نمی توانستم خواسته های یك دخترنوجوان را درك كنم . از مادرم كه در شهرستان زندگی می كرد خواستم كه تهران بیاید و مرا درنگهداری از دخترم یاری كند. با آمدن او زندگی ما رنگ و رویی دیگر گرفت و دخترم خیلی زود بااو مانوس شده و این مساله نگرانی مرا تا حدزیادی كاهش داد. ده سال از فوت همسرم گذشته بود كه پسرانم به من گفتند كه برای گرفتن كارت سبز برای من و خواهرشان اقدام كرده اند. پریسادخترم از این فكر استقبال نكرد، ولی من كه فكرمی كردم پسرانم با رفتن من به آمریكا موافق هستند، او را مجاب نمودم كه با من به دبی بیاید تاكارهای مان را انجام دهیم . شبی از شب ها كه مشغول جمع و جور كردن وسایل و رسیدگی به حساب هایم بودم ، مادرم به كنارم آمد و گفت :پسرم سعی كن تمام پل های پشت سرت را خراب نكنی ، حجره ات را در بازار نگهدار و كمی هم پس انداز برای خودت بگذار. بچه های این دوره و زمانه وفا ندارند. با خشم به مادرم نگاه كردم وگفتم كه بچه های من این گونه نیستند. مادرم گفت :بحث بچه تو و بچه دیگران نیست ، این رسم ناجوانمردانه طبیعت است كه بچه ها وفا ندارند.در ضمن تو كه نمی دانی پسرانت در آن طرف دنیابا چه كسانی حشر ونشر دارند، شاید اخلاقشان عوض شده باشد. برای این كه به این بحث خاتمه بدهم ، جواب دیگری به مادرم ندادم و از اوخواستم كه آماده بشود تا دوباره او را به شهرستان بفرستم . وقتی او را در ایستگاه راه آهن دیدم كه چگونه پریسا را در آغوش گرفته و زار می گریست ،از خودم پرسیدم كه چرا من كه فرزند او هستم این گونه از دوری اش پریشان نیستم . وقتی مادرم را درگرفتم او برایم آرزوی موفقیت نمود و باردیگر تاكید كرد كه در اشتباهم و من او را مطمئن كردم كه این طور نیست . چند روز بعد به همراه پریسا و با مقادیر زیادی ارز به سمت آینده ای رفتم كه برای خودم هم نامعلوم بود. فرزندانم را در فرودگاه دیدم فكر می كردم كه خدا دنیا را به من داده است . البته در همان وهله اول تغییر رفتارشان كاملا مشهود بود، اما من خودرا قانع نمودم كه این فرهنگ زندگی در غرب است .
اوایل زندگی در آن جا خیلی برایم سخت بود،گاه گاهی كه می خواستم رفتارهای ایرانی خود راحفظ كنم ، فرزندانم به من هشدار می دادند، به پیشنهاد دخترم پریسا در یك كلاس زبان كه مخصوص خارجی ها بود شركت كردم . تجربه بسیار خوبی بود، زیرا می توانستم با افراد مختلف از كشورها و با فرهنگ های مختلف آشنا شوم وبهتر از همه این كه چند نفر ایرانی هم در بین آنهابودند كه من با محمودآقا بیشتر از همه انس داشتم . او یك دبیر بازنشسته بود كه مثل من به عشق بودن با فرزندانش ، به همراه همسرش به آمریكا رفته بود. به نظر زوج خوشبختی می آمدند، روحیات همسرش مرا به یاد فریده می انداخت . مدتی از اقامتم نگذشته بود كه اقوامم در ایران خبر دادند كه مادرم به رحمت خدا رفته است . از شنیدن این خبر خیلی متاثرشدم . از پسرم خواستم برایم بلیط تهیه كند تا به ایران بیایم و در مراسم مادر شركت نمایم ، بهانه آورد كه پول هایم را در سرمایه گذاری مهمی بكارانداخته و فعلا نمی تواند برداشتی داشته باشد.فراموش كردم بگویم كه من پس از رفتن به آن جاچون زبان بلد نبودم و جایی را نمی شناختم ، همه پول ها را به پسرانم دادم تا برایم در بانك پس انداز كنند، تا بعد از این كه خودم در زبان پیشرفت كردم به كار قبلی خود یعنی فروش فرش بپردازم . از شنیدن این خبر جا خوردم و كمی سروصدا نمودم ، ولی فایده نداشت ، چون من كاری نمی توانستم بكنم . ناچار شدم سكوت كنم ،چون به قول مادر خدا بیامرزم تمام پل های پشت سرم را خراب كرده بودم . دو سال پس ازاقامت مان پریسا به من خبر داد كه با پسری ایرانی آشنا شده و قرار است با هم ازدواج كنند. از اوخواستم كه قبل هر اقدامی با برادرانش مشورت كرده و حتما مرا در جریان امور قرار دهد. پریسا باتمسخر خندید و گفت : برادرانم آن قدر سرگرم كارهای خودشان هستند كه برای شان تفاوتی نمی كند كه من چه می كنم و شما پدر، در موردپسری كه بیست سال است در آمریكا زندگی می كند چه نظری می توانی بدهی ؟ آیا می توانی آن قدر در مورد او شناخت پیدا كنی كه به من بگویی ازدواجم با او درست است یا نه ؟ راستش ،صحبت های مان را با هم كرده ایم و قرارهای مان را هم گذاشته ایم و من باز هم جز سكوت چاره ای نداشتم . فكر می كردم آن قدر فریاد در سینه خفه شده دارم كه قفسه سینه ام می خواهد بشكند. فقطگهگاهی حرف های دلم را برای آقا محمودمی زدم ، زیرا او هم از اختلاف فرهنگی كه بافرزندانش پیدا كرده بود شكایت داشت .می توانم بگویم تنها چیزی كه مرا در آن جا سر پانگه می داشت ، عشق به ایران و بازگشت دوباره به این جا بود. تعجب من از این است كه ما ایرانی هاتا زمانی كه در این جا هستم دلمان می خواهدبرویم آن طرف دنیا و زمانی كه به آن جا می رویم ،دلمان بهانه این جا را می گیرد. سخنان آقای (ك )به این جا كه رسید، سرش را به پشتی صندلی تكیه داد و به فكر فرو رفت . من كه خود سال ها طعم زندگی در غرب را چشیده بودم ، دقیقا می توانستم احساس او را درك كنم ، ولی زمانه آن قدرها كه در مورد او بی مهری كرده بود در مورد من نكرده بود. زیرا هدف هر دوی ما كاملا متفاوت بود، من فقط برای درس خواندن رفته بودم و او برای بودن با فرزندانش و سیراب شدن از جام محبت آنها، محبتی كه یك عمر بی دریغ به پایشان ریخته بود. خواستم چیزی بگویم كه آقای (ك ) از تفكربیرون آمده و ادامه داد: پریسا با وجود همه مخالفت های من به ازدواج با امیر تن داد. اوجوانی بود بی انگیزه كه فقط به عشق بهره مادی بردن از كنار پریسا به این ازدواج فكر كرده بود.اما پریسا جوان بود و بی تجربه ، هرچه سعی كردم او را متقاعد كنم فایده ای نداشت . من كه عمری رابه پای پریسا زحمت كشیده و خون دل خورده بودم و برایش آرزوهای قشنگی داشتم ، از درون شكستم و باز هم سكوت ... شبی در منزل آنهامهمان بودم و مشغول تماشای تلویزیون ، كه دیدم پریسا و امیر بگومگو می كنند، هر چند آن دو به زبان انگلیسی صحبت می كردند اما من جسته گریخته از بین حرف های شان فهمیدم كه قضیه مادی است . امیر به او می گفت كه تو مرا فریب دادی ، مگر تو نگفتی كه پدرم تاجر فرش است ،پس كو؟...و پریسا سعی می كرد به او تفهیم كند كه برادرانش پول های مرا به نام خودشان در بانك گذاشته اند و من كاری نمی توانم انجام دهم . امیراز او می خواست كه با طرح شكایت علیه برادرانش حق و حقوق خودش را بگیرد و پریسا ازاین كار امتناع می كرد. من كه دیگر طاقت نداشتم ،مداخله نموده و با امیر بحث كردم و او با نهایت وقاحت به من گفت كه اگر ناراحتم می توانم ازخانه اش بیرون بروم و پریسا با نگاهش به من فهماند كه اگر بروم بهتر است و بعد به برادرش تلفن كرد كه بیاید و مرا با خودش ببرد. او می گفت كه امیر آن قدر گستاخ می باشد كه ممكن است به پلیس تلفن كرده و علیه من شكایت نماید. برای لحظاتی فكر كردم كه قلبم از حركت ایستاده ودارم خفه می شوم ، می خواستم آن قدر فریادبزنم كه از صدا بیفتم و برای اولین بار به تلخی گریستم . پریسا كه تحت تاثیر قرار گرفته بود، امیر راتهدید كرد كه از او جدا خواهد شد و جالب بودكه امیر اصلا تعجبی نكرد و شاید خوشحال هم شد. به همراه ایرج پسرم به خانه اش برگشتم درراه او برایم صحبت كرد كه پدر چرا نمی خواهی بفهمی كه این جا آمریكاست ، این جا كشوری آزاداست كه هر كس هر كاری بخواهد می كند و تونباید دردسرساز باشی . چرا مدام به پروپای مامی پیچی ؟ یا از كارهای ما ایراد می گیری یا با امیرو پریسا بحث می كنی ... و بعد كم كم مطرح كرد كه این به اقتضای سن شماست كه ما نمی توانیم شما رادرك كنیم و اگر شما در میان گروهی باشید كه همه همسن و سال خودتان باشند، بهتر می توانی زندگی كنی . فهمیدم كه او چه می خواهد بگوید،دیگر تحمل این یكی را نداشتم ، اگر قرار بود درخانه سالمندان باشم ، ترجیح می دادم همه همزبان و هم وطن خودم باشند. در پاسخ ایرج كه می خواست بداند نظرم چیست ، چیزی نگفتم وتصمیم خود را گرفتم . هنوز با خودم مقداری پول داشتم كه چون به تنهایی جایی نمی رفتم آنها راخرج نكرده بودم . فردا پسرم از خانه خارج شد بادوستم ، آقا محمود تماس گرفتم و او با گرمی مراپذیرفت و گفت كه هر كاری از دستش بربیایدبرایم انجام می دهد. تمام وسایلم را جمع نموده وپاسپورتم را نیز برداشتم و با گذاشتن یادداشتی برای آنها منزل را ترك كردم . وقتی به منزل آقامحمود رسیدم ، از پسر او خواهش كردم كه هرچه سریع تر برایم یك بلیط برگشت به ایران را تهیه نماید. مسعود پرسید كه آیا همه فكرهایم را كرده ومصمم هستم ...و من او را مطمئن كردم كه هیچ وقت این قدر مصمم نبوده ام . مسعود برای همان روز بعدازظهر برایم بلیط گرفت ، چون فصل تعطیلات نبود بلیط به راحتی تهیه می شد.آنها مرا به فرودگاه رساندند، محمود را به گرمی در آغوش گرفتم و از تمامی زحمات برادرانه اش تشكر كردم . موقع خداحافظی آقا محمود پاكتی را به من داد كه نمی خواستم قبول كنم ، ولی او بااصرار خواست كه این آخرین هدیه یك دوست غربت زده را بپذیرم . من در نهایت شرمندگی و باغروری خرد شده آن را پذیرفتم . وقتی كه خلبان خبر فرود ما را در فرودگاه مهرآباد داد آن قدرذوق زده بودم كه اشك هایم سرازیر شده بود.زمانی كه پایم را بر روی خاك وطنم قرار دادم فكر می كردم كه همه چیز با من آشناست ، حتی درو دیوار و آسفالت خیابان ها. با پانصددلاری كه آقا محمود به من داده بود به یك هتل رفتم و بعداز دو سه روز اقامت به شهر زادگاهم یعنی مشهدرفتم ، چون می دانستم كه مادرم اموالی را برایم به ارث گذاشته است . وقتی بر سر مزار مادرم رفتم ،پس از دقایق زیادی كه گریستم ، با او درد دل كردم و از او به خاطر جهالت ها و خامی هایم عذرخواستم . شرح تمام جور و جفاهایی را كه در این سال ها بر من رفته بود با او گفتم ، هر چند كه می دانم او خودش ناظر تمام كارهای من بوده است . وقتی كه با وكیل قانونی مادرم تماس گرفتم ،فهمیدم كه آن خدابیامرز چنین روزی را برای من پیش بینی می كرده و اموال زیادی را برایم باقی گذاشته بود. با كمك وكیل او قدری از املاكش رابه آستان قدس رضوی هدیه كردم تا ذخیره ای برای آخرتش باشد و بقیه را به صورت نقددرآورده و به آسایشگاه خیریه دادم تا در ازای آن خودم هم در این جا زندگی كنم . نمی دانم چند سال دیگر زنده هستم ، اما خوشحالم كه درمیان مردمی زندگی می كنم كه كسی در ازای محبت به همسایه او را به دادگاه نمی فرستند. هرچند كه زمانه خیلی بی رحم شده ، ولی هنوز هم مردم ما، در مهر و عاطفه یك سروگردن از هم مردم دنیا بالاترند. انگار حرف های آقای (ك )تمامی نداشت . هوا تقریبا تاریك شده بود.نمی دانم چند وقت بود كه این حرف ها را دردلش انبار كرده بود و دنبال گوش شنوایی می گشت . از او اجازه خواستم كه حرف هایش رادر مجله مورد علاقه ام بنویسم و او در حالی كه ازاین پیشنهاد من استقبال می كرد گفت : فقط این یك جمله را بنویس : (هیچ كجا وطن آدم نمی شه )
وقتی از آسایشگاه بیرون می آمدم هوا كاملاتاریك شده بود و من به یاد ترانه بودم كه حتما تاالان نگران من شده بود. خدایا چرا ما پدر ومادرها در همه حال به فكر فرزندان مان هستیم ولی آنها ما را زود از یاد می برند. در این فكر بودم و سعی می كردم به خاطر بیاورم به جز امروز،آخرین باری كه بر سر مزار پدرم حاضر شده بودم كی بود، ولی نتوانستم ! خدا كنه عاقبت همه سبزباشد...